Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can – Bài viết gây tiếng vang trong xã hội

Lượt xem: 180
Danh mục: Review sách
Nghe Audio cả khi tắt màn hình

Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can – Bài viết gây tiếng vang trong xã hội

Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can của tiến sĩ Đặng Hoàng Giang đã đưa những vấn đề được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội trong thời gian qua trở thành đề tài phản biện, châm biếm hài hước.

“Đám đông trên mạng không có nhiều sức mạnh trong việc mang lại sự dân chủ như chúng ta vẫn tưởng. Họ chỉ đánh người yếu”

Đặng Hoàng Giang đã chia sẻ trong buổi ra mắt cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can tại Trung tâm Văn hoá Pháp Hà Nội. Với tác giả phản biện xã hội, nếu không phải là phản kháng lại những sự bất công của xã hội, thì sẽ là chia sẻ sự yêu thương đối với những người yếu thế, chứ chắc chắn không phải là đứng ở trên cao nhìn xuống dưới. Bởi lẽ, bức xúc mà đứng ngoài nói làm cho người ta giống như khoanh tay đứng nhìn chứ không làm ta hoàn toàn vô can.

Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can – Bài viết gây tiếng vang trong xã hội

Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can là tập tiểu luận xã hội của tiến sĩ Đặng Hoàng Giang, một người Áo gốc Việt, vốn đã khá quen thuộc với những người chăm chú theo dõi các sự kiện xã hội. Các toạ đàm do anh chủ trì luôn thu hút rất nhiều người tham gia, không chỉ bởi tính thời sự của những điều anh nhắc tới mà còn bởi sự tỉnh táo và diễn giải sắc bén của anh. Và cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can cũng là một cuốn sách như vậy.

Rõ ràng và rành mạch tập tiểu luận tuyển chọn các bài viết của tác giả từ khi anh trở về Việt Nam, được chia thành ba chương: Vẻ đẹp của người đứng một mình – nói về quan hệ giữa từng cá nhân với xã hội hiện đại, Rồi tất cả sẽ trở thành Đồ Sơn – môi trường, Công lý và những vấn đề xã hội khác.

Chương cuối cùng “Tôn thờ sách” của cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can là mê tín dị đoan nhắc tới một số hiện tượng và trào lưu văn hoá đương đại. Với cái nhìn của một chuyên gia kinh tế phát triển, một nhà hoạt động xã hội có thâm niên gần 20 năm ở nước ngoài, Đặng Hoàng Giang vận dụng một cách linh hoạt các kiến thức học thuật, hiểu biết xã hội sâu rộng và sự hóm hỉnh châm biếm sắc sảo vào những bài viết của mình. Đem lại sự hấp dẫn qua từng trang sách của cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can.

Từ câu chuyện bia đổ ở Đồng Nai hay đánh kẻ trộm chó ở Nghệ An, anh bàn đến những đám đông yếu thế vô định hướng và sợ hãi. Anh vạch ra sự giống nhau của những người nghèo ở Hà Giang với người nghèo ở London thời Victoria để nói về sự cách xử sự với một cộng đồng nghèo trong xã hội.

Từ một ca sĩ hay diễn viên nổi tiếng, ta nghe được tác giả nói về một trào lưu báu vật mới. Ở đó ta sùng bái những giá trị không hề có thật, không khác gì những người cổ đại tôn sùng những tôn giáo của tự nhiên. Những cảm thức mơ hồ của một xã hội bất an. Tất cả những câu chuyện được liên kết với nhau chặt chẽ, bằng giọng văn thấm thía và sâu sắc.

Thế nhưng, điều làm nên điểm đặc biệt của cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can không phải nằm ở những liên kết, những châm biếm và những sâu cay của một con người uyên bác và tinh tường. Từng trang sách ẩn sâu bóng dáng một con người nhân ái, luôn trăn trở trước những vấn đề của xã hội nơi anh đang sống và phụng sự.

Tác giả Đặng Hoàng Giang đã dành ngòi bút sắc lạnh của mình để bảo vệ cho những người yếu thế, cho những giá trị đang bị lấn lướt dần bởi sức mạnh kinh tế trong cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can. Bằng khả năng của mình, tác giả đã đưa ra những phản biện xã hội cho những vấn đề mà tưởng chừng đã là tiềm thức mỗi người: phẫu thuật thẩm mỹ, câu chuyện người nổi tiếng đi làm từ thiện, hay thịt chó, ấn đền Trần.

Đưa ra những phản biện như vậy, nhưng dường như người đọc không hề tìm thấy một đề xuất, hay lời tư vấn cho giải pháp của tác giả. Giữa một “rừng” những cuốn sách mang tính tư vấn: tư vấn làm giàu, tư vấn giữ gìn hạnh phúc, tư vấn thành đạt, cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can không phải là một sản phẩm dễ dãi cho cả tác giả lẫn độc giả.

Với chừng đó những gợi mở, những liên tưởng và những phản biện mà tác giả đã dày công trình bày, độc giả được gợi mở để bước vào cả một ma trận câu hỏi khác. Những câu hỏi mang tính soi chiếu và phản tỉnh: Ta đã làm gì trước xã hội như vậy? Liệu ta đã từng làm thế chưa? Ta đã từng gia nhập vào “cộng đồng mạng” bày tỏ những bức xúc, tự đặt mình vào phe yếu thế, phe bị hại? Để rồi nghĩ rằng ta vô can trước xã hội mà mình đang sống, một cách vô trách nhiệm và lẫn tránh.

Cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một tập tiểu luận, mà trở thành một tấm gương soi chiếu cho cuộc sống của mỗi độc giả, trong một xã hội đầy rẫy những điều lo toan.

Trích đoạn trong cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can

Vào buổi sáng chủ nhật đẹp trời tuần trước, trên đoạn quốc lộ 1A thuộc tỉnh Quảng Nam. Một tài xế xe tải chở xoài vụng về tránh một xe máy cùng chiều, cua tay lái gấp và làm xe lật nghiêng. Hơn chục tấn xoài đổ tràn ra đường. Người dân xung quanh xúm lại chia nhau bảo vệ hiện trường và giúp tài xế thu gom xoài nằm vung vãi. Các báo đăng một tin ngắn về sự việc. Hôm sau câu chuyện đó rơi vào quên lãng.

Tôi tin chắc rằng nếu như người dân lao vào vụ hôi xoài, thì ngay lập tức dư luận sẽ dậy sóng. Trên các mặt báo lại đầy những cảnh báo về đạo đức xã hội suy đồi và người ta lại hổ thẹn lẫn cho nhau trước các bạn quốc tế. Vậy mà sao hôm đó các ống kính báo chí không chụp cận cảnh những người dân đang tươi tắn, nhễ nhại mồ hôi khuân xoài hộ tài xế, như họ đã từng zoom vào các khuôn mặt tươi tắn và nhễ nhại mồ hôi hôi bia cách đây mấy tháng? Sao không có ai phỏng vấn anh tài xế thở phào nhẹ nhõm vì không phải đền bù hàng? Và mấy hôm sau, sao không có người dân nào căng băng rôn ven đường “Tôi tự hào là người Quảng Nam”?

Câu chuyện nhỏ này cho ta thấy là chúng ta, một cách vô thức và thờ ơ với các tin tốt. Nhưng lại quan tâm đặc biệt tới các tin xấu. Hôm chủ nhật kia, thậm chí ta còn gần như nghe được tiếng thở dài tiếc rẻ của các nhà bình luận trên mạng. Vì vụ xoài đổ này đã không cho họ một cơ hội để khẳng định lại một lần nữa rằng chúng ta thật là những con người tồi tệ, sống trong một môi trường thật tồi tệ.

Tin tức về những “tệ nạn” hay “bất cập” trong xã hội cung cấp cho chúng ta những cái cớ để than phiền và kêu ca. Phàn nàn, bực dọc, cáu kỉnh và chê bai đang trở thành những trạng thái thường trực trong dư luận. Các trạng thái này được gói ghém một cách tài tình trong từ “bức xúc”. Không từ tiếng việt nào lại có một sự nghiệp thăng tiến ngoạn mục như vậy. Từ chỗ vô danh cách đây bảy, tám năm, bây giờ, nếu gõ “bức xúc” vào Google, ta sẽ được 29 triệu kết quả, gấp gần mười lần “Ngọc Trinh”, một con số ấn tượng cho một từ có làn da xấu xí như vậy.

Vì sao chúng ta lại ưu tiên tin xấu và đắm đuối với chúng. Thay vì chú ý tới những điều tốt lành? Vì sao chúng ta muốn kêu ca, phàn nàn thay vì vui tươi chuyền tay nhau những tin vui, những câu chuyện thật tốt đẹp? Hội chứng “bức xúc” mới nghe thoạt tưởng vô lý, nhưng nó có những lý do tâm lý đằng sau đó.

Dần dần, chúng ta đâm ra nghiện những cái lắc đầu, những cái chép miệng, lúc thì ta phẫn nộ, khi thì chỉ cười buồn. Cảm giác mình tốt đẹp, đầy sự quan tâm, cộng với sự vô can, không liên đới. Hay không chịu trách nhiệm, là một cảm giác êm ái. Nó cũng giúp xoa dịu những bứt rứt lương tâm thi thoảng nổi lên, khi chúng ta lờ mờ cảm thấy mình không đủ dũng cảm để làm hết những gì có thể làm trước những sai trái trong xã hội. Những lúc đó cách trấn an bản thân hiệu nghiệm là tỏ ra bức xúc một cách gay gắt

Ý thức về điều đó là việc tối thiểu mà ta có thể làm. Ngoài việc chúng ta chuyền tay nhau những câu chuyện đẹp, những tin tốt, để chúng nhận được sự công nhận và giá trị xứng đáng.

Các bài viết trong cuốn sách Bức xúc không làm ta vô can này, đa phần đã được đăng rải rác trên một số tờ báo. Nhưng khi tập hợp lại trong một cuốn sách, lại có sức sống mạnh mẽ riêng không thể chối từ:”chúng tạo nên bức tranh nhỏ về đời sống hàng ngày ở Việt Nam, với những mặt ta có thể thấy rõ và những mặt ẩn giấu phía sau”.Nhờ những phân tích thông minh, những so sánh đầy sinh động và  thuyết phục của tác giả mà dần lộ diện và giúp người đọc có được cái nhìn xâu chuỗi và một cách toàn diện hơn. Từ đó cũng trở nên vị tha hơn với cuộc sống này và những người ở xung quanh mình.

Sách cùng chủ để

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *