[ CẢM NHẬN SÁCH ] Cuốn tiểu thuyết hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam

Có thể lớp độc giả hôm nay sẽ cảm thấy thật nhàm chán khi đọc Tố Tâm nhưng đây vẫn luôn luôn được coi là tác phẩm tiểu thuyết hiện đại lần đầu tiên của nền văn học Việt Nam.

Cuốn tiểu thuyết hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam

Tác giả Hoàng Ngọc Phách, còn có bút hiệu là Song An, sinh năm 1896 trong gia đình và ở vùng quê có một truyền thống khoa bảng – làng Đông Thái, huyện Đức Thọ của tỉnh Hà Tĩnh. Ông từng là học sinh các trường học hết sức nổi tiếng, trong đó có trường Bưởi của Hà Nội.

Tiểu thuyết hiện đại Tố Tâm đã được viết vào năm 1922, in lần đầu tiên vào năm 1925. Nội dung của cốt truyện thực tình rất đơn giản, kể về một đôi thanh niên nam nữ yêu nhau say đắm, vì lễ giáo phong kiến mà không được sum họp cùng với nhau.

Thế nhưng vào trong thời kỳ ấy, tác phẩm này đã được đánh giá là một trong những tiểu thuyết hiện đại đầu tiên của nước Việt Nam, tác phẩm nổi tiếng này đã được giáo sư Michele Sullivan và Emmanuel Lê Ốc Mạch dịch sang tiếng Pháp.

Nhà xuất bản Gallimard – nổi tiếng cùng với bộ sách Tìm hiểu phương Đông, chuyên dịch và giới thiệu các tác phẩm văn học vô cùng nổi tiếng ở các nước Ả rập, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản và cả Việt Nam – đã ấn hành tác phẩm này với một tên gọi là Một trái tim trong sáng.

Cuốn tiểu thuyết hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam

Dù kể một câu chuyện tình hết sức là giản dị và chân thực nhưng tác giả Hoàng Ngọc Phách đã diễn tả được một phần nào cái khát vọng lớn lao của thanh niên vào lứa tuổi đang yêu đương khi họ đã tiếp giao với luồng gió mới từ ở phương Tây đưa lại nhưng thực tiễn này đã bị phong tục cổ hoàn toàn ngăn cấm.

Nỗi khát vọng to lớn của tuổi trẻ lúc bây giờ được thể hiện thành một hiện thực nơi mà các nhân vật như Tố Tâm, Đạm Thủy làm cho tác phẩm được rất nhiều người chú ý đến.

Cái mơ mộng hết sức hão huyền, dễ đa cảm, dễ đa sầu của Tố Tâm là những căn tính của tuổi trẻ sống vào thời kỳ giao thời lúc bấy giờ. Vì vậy, họ đã phải quay về tìm sự giải thoát thực sự ở trong tâm hồn bằng cái khắc khoải và sầu muộn của chính bản thân mình.

Dù biết được những điều đó sẽ không bao giờ làm cho cuộc sống có ý nghĩa thực sự. Đến nỗi ái tình của họ cũng bị xem thường, miễn sao có thể tìm được cách cho nỗi khắc khoải, khát vọng đầy đam mê ấy được san sẻ một phần nào: “Em vẫn luôn tự hiểu rằng: cuộc đời của em chính là một cuộc đời vẩn vơ, ái tình của em là một ái tình vô hi vọng, nhưng vẫn đã đem lòng yêu anh hết mình thì em vẫn cứ biết yêu anh, em lấy tình luyến ái của anh em ta để làm khuây khỏa với nhau, còn về sau nữa, em phó mặc tất cả khuôn thiêng”.

Tố Tâm đã được xây dựng là hình ảnh của một cô gái hết sức lãng mạn, rất “bụi đời” và dám “đùa giỡn” với ái tình của cuộc sống cá nhân để có thể thỏa mãn ở trong hiện tại mà quên mất đi những hậu quả khó lường.

Qua ngòi bút của tác giả Hoàng Ngọc Phách trong cuốn tiểu thuyết hiện đại này, hai nhân vật Đạm Thủy và Tố Tâm thực sự có đời sống nội tâm vô cùng phong phú, mỗi nhân vật đã có được một cuộc sống của riêng bản thân mình.

Khi xây dựng các nhân vật, nhà văn cũng không phân chia thành hai tuyến đối lập với nhau như ở trong văn học truyền thống. Nhà văn đã xây dựng các nhân vật bằng một phương pháp hoàn toàn mới, không tập trung riêng vào các sự kiện, hành động ở bên ngoài của các nhân vật mà luôn luôn tập trung vào các quá trình tâm lý và các trạng thái về tình cảm của các nhân vật.

Cuốn tiểu thuyết hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam

Trong cuốn tiểu thuyết hiện đại này, nhà văn đã sử dụng rất thành công với nhiều thủ pháp để miêu tả tâm lý của các nhân vật. Những biến đổi đầy tinh vi của tâm hồn các nhân vật đã được nhà văn miêu tả ở trong một môi trường rất là hẹp hòi, qua nhật ký rồi những thư từ, qua ngoại hình và những hành động…

Nghệ thuật miêu tả tâm lý các nhân vật là một trong những đóng góp vô cùng quan trọng của tác giả Hoàng Ngọc Phách cho kỹ thuật xây dựng tiểu thuyết hiện đại Việt Nam của thời đương đại.

Xung đột chủ yếu của Tố Tâm đó chính là xung đột về tình cảm và lý trí giữa Tố Tâm và Đạm Thủy với nhau. Về mặt tình cảm, Đạm Thủy rất tha thiết yêu Tố Tâm, nhưng lý trí lại ràng buộc bản thân anh khi kết hôn với một cô gái mà chàng chưa hề biết mặt một chút nào cả.

Về ở phía Tố Tâm, mặc dù rất say mê Đạm Thủy nhưng lại không bao giờ muốn làm tan vỡ hạnh phúc của cô gái đã có lời hứa hôn cũng với Đạm Thủy và sau đó là cô đã chiều theo ý mẹ của mình để lấy cậu tú B.

Tuy cũng có những lúc hai người đã định “đem nhau trốn đi ở một chỗ thâm sơn cùng cốc, hay ở một chân trời góc biển nào để không ai có thể biết đến để cùng nhau hưởng một cuộc ân ái trăm năm” nhưng đó chỉ là một ý nghĩ thoáng qua nào đó do “đã chịu ảnh hưởng ở các ái tình tiểu thuyết Tây – Âu” chứ chưa có đủ sức để có thể thoát khỏi sự níu kéo của “ một tình gia quyến” cùng với sự kiềm tỏa của một chữ tín và một chữ hiếu hết sức cứng nhắc của đạo lý phong kiến lúc bấy giờ.

Dù còn rất nhiều hạn chế về mặt tư tưởng, cho đến nay, Tố Tâm có thể là một tiểu thuyết quá là đơn thuần, có thể dễ gây nhàm chán cho các bạn độc giả thế hệ mới, nhưng có thể nhìn nhận một cách khách quan hơn, chúng ta cũng không thể phủ nhận những giá trị to lớn mà cuốn tiểu thuyết hiện đại này đã đóng góp cho lịch sử văn học của Việt Nam.

 

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x